Waarom nies je bij fel licht?
Door Renée Heidekamp
Je neus kriebelt. Je snuift een paar keer en bereidt je al voor op een flinke niesbui. Ha, haa, ... maar de gebruikelijke tsjoe blijft uit. 'Kijk even naar de zon', is vaak het advies als niezen niet lukt. Hoe komt het dat mensen moeten niezen als ze in een lichtbron kijken?
Om te beginnen: we niezen (tot ruim 150 km/u) om de neus vrij te maken van prikkeling. Die kieteling kan allerlei interne en externe oorzaken hebben: verkoudheid, buitende stoffen, een jeukend korstje óf bijvoorbeeld licht. Maar niet bij iedereen. Ongeveer één op de vier mensen heft de zogenaamde 'photic sneeze reflex', ook wel bekend als het ACHOO-syndroom. Dat woordgrapje staat voor Autosmal dominant Compelling Helio-Ophthalmic Outburst, kort gezegd: een erfelijke, niet te onderdrukken drang om bij fel licht te niezen.
De niesreflex is al eeuwen een mysterie. De Griekse filosoof Aristoteles boog zich in het boek XXXIII al over het vraagstuk. Ook de Britse filosoof en wetenschapper Francis Bacon noemde het verschijnsel. Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde in Maastricht, zegt dat wetenschappers nog steeds "niet precies" weten waarom sommige mensen van fel licht moeten niezen. Wel bestaan er twee verwante, aannemelijke theorieën.
De eerste gaat uit van het idee dat er een relatie tussen het oogcentrum en het neuscentrum bestaat. "Beide centra liggen dicht bij elkaar in de voorste hersenkwab", legt Van Schayck uit. "Door te kijken in het licht wordt, via de zenuwbanen, een signaal naar de hersenen gestuurd. Dit signaal prikkelt behalve de oogreflex ook de neusreflex." Er ontstaat een kriebel , gevolgd door een explosieve uitademing: de nies.
Een andere uitleg hangt ook samen met de relatie tussen de oog- en neuscentra. Tijdens het versturen van signalen in de zenuwbanen, zou er een soort van kortsluiting optreden. Deze kortsluiting ontstaat als twee zenuwbanen elkaar in een gebied kruisen. Het hersenweefsel wordt lokaal gestimuleerd wat weer leidt tot een tinteling en een nies.
Moet je nu blij zijn als je tot de selecte groep behoort die door fel licht moet niezen? Of ben je beter af zonder de niesreflex? Dat is volgens Van Schayck moelijke te zeggen. Het is nog onduidelijk of het fenomeen een "beschermend mechanisme" is of eerder een "toevalligheid" van de evolutie.
zaterdag, juli 28, 2007
hatsjoe!!
Gisteren scheen de zon (zowaar) en ineens had ik er werer last van. Kriebel in mijn neus en flink niezen maar. Maar waarom moet ik nu zo niezen als de zon schijnt? Mijn vader heeft het ook, maar mijn zusje dan weer niet. Ik herinnerde me ineens een artikeltje uit de NRC.next dat ik had uitgescheurd. Na even zoeken heb ik het weer gevonden.
woensdag, juli 25, 2007
montmallery
Twee weken geleden is het alweer dat we in Frankrijk zaten. In de buurt van de Loire in het huis Montmallery. Hoewel de zon niet aan een stuk door scheen en het toch een beetje koud was, hebben we toch een lekkere vakantie gehad. En we hebben zelfs in het zwembad vertoefd (hier leeg).
Het landschap in de Vendôme is redelijk saai, niet lelijk, niet mooi. Maar daar tegenover staat dat langs de Loire de mooiste kastelen en ruïnes te vinden zijn. We hebben er een aantal bezocht.
Ten eerste Loches. Dat was meer een restant vestingstad met een redelijk grote ruïne van de Donjon en de kelders, die op een gegeven moment dienst deden als gevangenis.
Daarna hebben de ruïne in Lavardin bezocht die we vanuit ons slaapkamerraam konden zien. Een hele grote ruïne, maar minder bekend omdat hij waarschijnlijk wat verder van de Loire af ligt. Maar wel mooi, met nog een bijna intacte haard en restanten van een wenteltrap.
Op weg naar de Abbaye de Fontevraud reden we bijna letterlijk tegen het kasteel van Langeois aan. Geen ruïne en we hebben het vanbinnen bezocht. De kamers waren elk op een eigen manier betegeld en de meesten waren ingericht als slaapkamer, slaapkamer van de kinderen, van de heer des huizes, de vrouw des huizes, bezoek, een kamer voor rechtspraak...
En nog iets dichter bij de Abbaye kwamen we langs Candes-Saint-Martin, op het punt waar de Loire en de Vienne samenkomen. Een charmant dorpje met een opvallend grote kerk. Waarvan hieronder een detail.
vrijdag, juli 06, 2007
belgië
Ons weekend in België was overigens ook best geslaagd. De ruimte zelf was iets anders dan we hadden verwacht, ik vond het niet zo 'kasteel-ig', maar verder hebben we de tijd lekker relaxed doorgebracht.
We zijn zaterdag naar Aachen geweest en hadden allebei het gevoel dat we telkens net niet in het centrum waren. Ook al hebben we wel de dom bezocht. En heb ik nieuwe schoenen gekocht!


Zondags hebben we (ook) uitgeslapen en heeft P. lekkere broodjes voor ontbijt gekocht. En hazelnootpasta, want daar had ik zin in. Tussen de middag zijn we gaan lunchen bij P. zijn broer en op de heenweg langs Val Dieu gereden. Dat bordje zagen we zaterdag toen we naar Aachen reden telkens staan en we vroegen ons af wat het was. Het was een oud klooster met kerk. Maar de kerk was niet zo interessant. In de winkel heb ik nog wel een potje rabarberjam gekocht.
De rest van middag op het terras zitten lezen in 'Temeraire'. Niet echt literair hoogstaand, maar heerlijk om in weg te lezen! Ik heb zelfs eergisteren deel 2 en 3 gekocht voor de aanstaande vakantie (die morgen al begint!).
Rond 19 uur zijn we terug naar huis gereden.
We zijn zaterdag naar Aachen geweest en hadden allebei het gevoel dat we telkens net niet in het centrum waren. Ook al hebben we wel de dom bezocht. En heb ik nieuwe schoenen gekocht!


Zondags hebben we (ook) uitgeslapen en heeft P. lekkere broodjes voor ontbijt gekocht. En hazelnootpasta, want daar had ik zin in. Tussen de middag zijn we gaan lunchen bij P. zijn broer en op de heenweg langs Val Dieu gereden. Dat bordje zagen we zaterdag toen we naar Aachen reden telkens staan en we vroegen ons af wat het was. Het was een oud klooster met kerk. Maar de kerk was niet zo interessant. In de winkel heb ik nog wel een potje rabarberjam gekocht.
De rest van middag op het terras zitten lezen in 'Temeraire'. Niet echt literair hoogstaand, maar heerlijk om in weg te lezen! Ik heb zelfs eergisteren deel 2 en 3 gekocht voor de aanstaande vakantie (die morgen al begint!).
Rond 19 uur zijn we terug naar huis gereden.
donderdag, juli 05, 2007
eindelijk foto's van de roeiwedstrijd...
En toevallig kwam er een zwaan langszwemmen. Njord, de roeivereniging is vernoemd naar de Noorse god van de wateren, die zich in een door zwanen voortgetrokken boot verplaatste.
Abonneren op:
Posts (Atom)

